MS en seksuele beleving
Ik ben blij dat er veel over MS wordt geschreven en gepraat. Toch blijft één aspect naar mijn gevoel moeilijk bespreekbaar, en dat is seks. Nochtans schijnen seksuele moeilijkheden bij vrouwen met MS vrij courant te zijn.
Praat erover
Seksuele problemen komen bij vrouwen (en ook bij mannen) met MS inderdaad vaak voor, zo blijkt uit onderzoek: bij zowat 80 % van de patiënten zou de ziekte vroeg of laat een invloed hebben op het seksleven. Dat klinkt angstwekkender dan het is. Laten we immers niet vergeten dat ook in de gezonde bevolking 35 tot 40 % van de mensen ooit met seksuele problemen te kampen krijgt, en bovendien worden in bovengenoemde cijfers alle moeilijkheden op één hoop gegooid. Voor heel wat seksuele moeilijkheden bestaat trouwens een oplossing. Voorwaarde is wel dat de problemen openlijk ter sprake worden gebracht, zowel tussen de partners als met de behandelende arts.
Gekende voorbeelden
“Seksuele problemen bij vrouwelijke MS-patiënten” is een vlag die vele ladingen dekt. Een aantal problemen zijn het rechtstreekse gevolg van de typische MS-letsels in het centrale zenuwstelsel (de hersenen en/of het ruggenmerg). Gekende voorbeelden zijn:
- Een verminderde gevoeligheid in de genitale streek door de aantasting van de zenuwen die de vagina en het vaginale weefsel voeden;
- Een verlies van spiercontrole in de genitale streek, waardoor ook de respons op seksuele stimuli vermindert;
- Vaginale droogte en onvoldoende doorbloeding, waardoor betrekkingen pijnlijk worden.
Secundaire seksuele problemen houden onrechtstreeks verband met MS-symptomen. Zo hebben nogal wat patiënten te kampen met een overgevoeligheid van de zenuwuiteinden in de huid, waardoor aanraking een onprettig, branderig of tintelend gevoel veroorzaakt. Dit is uiteraard storend tijdens intiem lichamelijk contact. Ook de intense vermoeidheid kan een domper zetten op het seksleven.
Een derde categorie van problemen is veeleer psychosociaal en cultureel gebonden. Wanneer MS het zelfbeeld van een vrouw aantast, heeft dit ook een negatieve invloed op haar seksualiteitsbeleving. Een verminderde sexdrive is bij MS-patiënten een veelgehoorde klacht.
Oplossingen
Zoals gezegd bestaat voor heel wat problemen een oplossing. Eerst en vooral moet de arts nagaan of bepaalde geneesmiddelen die worden genomen de seksuele problemen niet beïnvloeden. Vaginale droogte - een zeer frequent probleem - kan worden opgevangen door het gebruik van een glijmiddel. Ook tijd speelt hier een rol: aandacht voor “opwarming” en voorspel zijn onontbeerlijk.
Bij een verminderde gevoeligheid in de genitale streek is extra stimulatie zeker aangewezen. Dit kan door het gebruik van seksspeeltjes, zoals een vibrator, maar ook door niet louter op vaginale penetratie te focussen. Voor veel vrouwen - ook zonder MS - is orale bevrediging een natuurlijke en prettige manier om tot een orgasme te komen.
Spierspasmen en – krampen kunnen seksuele betrekkingen serieus hinderen. Vaak volstaat het om het innameschema van de antispasmotica aan te passen, om er maximaal voordeel uit te halen en te voorkomen dat spierklachten op de cruciale momenten opduiken.
Blaasproblemen zijn een frequent maar delicaat probleem. Een verlies van controle over de blaas tijdens het orgasme komt vaak voor, overigens niet alleen bij MS-patiënten. Basismaatregelen zijn het vermijden van blaasprikkelende dranken (koffie, alcohol…), toiletbezoek voorzien vóór betrekkingen, eventueel gebruik van medicatie voor een betere blaascontrole en vooral veel openheid tussen de partners zodat angst en schaamte worden overwonnen.
MS heeft een invloed op de seksualiteitsbeleving, maar het is geen fataliteit. Koppels die erin slagen eventuele problemen bespreekbaar te maken, onder elkaar en met hun arts, hoeven een prettig seksleven geen vaarwel te zeggen. MS kan zelfs aan de basis liggen van een vernieuwd en gevarieerd seksleven dat steunt op eerlijkheid en intimiteit.
Meer lezen: Bladder and sexual function among women with multiple sclerosis, Borello-France Diana e.a. Multiple Sclerosis, 2004, vol 10, N° 4.
Annemie T’Seyen
