Seksualiteit en MS
Seksualiteit en sexuele problemen zijn even belangrijk voor mensen met MS als voor de rest van de bevolking. Met zulke problemen omgaan vraagt wel een innige band met de vertrouwenspersoon, of het nu je echtgenoot of partner is, je arts, psycholoog of sociale werker. Vele mensen – gezonde of zieke – vinden het moeilijk om over hun sexuele problemen te praten. Ze kroppen hun problemen op en beginnen daardoor een vicieuze cirkel.
Emotionele en psychische last
In geval van mensen met MS bestaan er verschillende oorzaken voor seksuele problemen die men in overweging moet nemen: aan de ene kant, kan de emotionele en psychologische last van MS zo groot zijn dat de patiënt eenvoudigweg alle plezier van zijn seksualiteitsbeleving verliest en geen drang of lust meer voelt voor seks.
Aan de andere kant is het ook mogelijk dat de ziekte zelf of een handicap veroorzaakt door MS sexuele activiteit onmogelijk maakt. Vaak zijn beide factoren relevant.
Sommige patiënten zijn bang van seksuele activiteit omdat ze geloven dat het te veel van hun lichaam zou vergen en dat hun MS er enkel maar op zou achteruitgaan. Ze vrezen ondermeer dat het een nieuwe aanval zou kunnen uitlokken. Deze zorgen zijn zeker onnodig.
Het is belangrijk om seksuele problemen in de context van de volledige situatie van de MS-lijder en zijn of haar partner te zien, mogelijks zelfs van de familie als geheel, en niet als een individueel probleem.
Te beantwoorden vragen
Er bestaat een reeks van vragen die iemand met MS zichzelf zou kunnen stellen van zodra zich seksuele problemen voordoen:
- Heeft het begin van de ziekte mijn gewaarwording van seksuele prikkels veranderd?
- Vertoont mijn partner minder interesse in mij?
- Hoe kunnen we seks beleven als seksuele gemeenschap fysiek uitblijft door een gebrek aan erectie, pijnlijke prikkels of verhoogde spierstijfheid in de dijspieren (adductorspasmen)?
- Welke effecten heeft de medicatie op mijn seksualiteit?
- Welke soort van anti-conceptiva zijn aan te raden?
Problemen en behandelingen
Hier volgt een aantal voorbeelden van verschillende vormen van seksuele storingen. Maar afhankelijk van je persoonlijke situatie kunnen andere problemen eerder van belang zijn. Het is daarom aangeraden om hierover individueel advies in te winnen.
Erectiestoringen
Bij mannelijke patiënten kunnen erectiemoeilijkheden of het uitblijven van erecties te wijten zijn aan een nieuwe ziekteopstoot, algemene lichaamszwakte, of aan emotionele en psychologische oorzaken. Verschillende soorten van stimulatie kunnen met de patiënt en zijn partner besproken worden. De mogelijke redenen worden per geval onderzocht en of het probleem door lichamelijke of psychologische factoren bepaald wordt. Het is belangrijk om te weten dat door het zenuwstelsel aan te vallen, MS ook een impact kan hebben op seksuele reacties
Beschikbare behandelingen voor erectieproblemen
Er bestaan een reeds behandelingen voor erectiestoringen die werken door de bloedvaten die het blood in de penis vasthouden te ontspannen en zo een erectie te produceren1,2. Het betreft een orale behandeling die ongeveer 1 uur voor seks ingenomen wordt en bij een groot deel van de patiënten werkt, waardoor ze een volledige erectie kunnen krijgen en penetratieve omgang mogelijk wordt. 3 Andere producten van dit type zijn meer en meer beschikbaar.
Andere geneesmiddelen moeten rechtstreeks in de penis geïnjecteerd worden met een speciale fijne naald.1,2 Dit zijn ondermeer:
Er bestaan daarnaast een aantal mechanische hulpmiddelen waaronder vacuümpompjes en spalken die in de penis geschoven worden. 1
Een gedetaileerd urologisch onderzoek en het gebruik van individueel aangepaste doseringen onder regelmatige controle van een arts zijn nodig wanneer voor een behandeling met geneesmiddelen gekozen wordt.
Ejaculatieproblemen
Een andere soort problemen betreft de ejaculatie zelf, die vertraagd of zelfs afwezig kan zijn. Er zijn ook zeldzame gevallen van retrograde ejaculatie, waarbij het zaad niet uit de penis gedreven wordt, maar terugvloeit naar de blaas. Ejaculatiestoringen worden eveneens door neurologische of psychologische factoren veroorzaakt, of beiden tesamen.
Het verlies van het voelen van een orgasme kan leiden tot zelftwijfel en verlies van zelfzekerheid. Als een relatie echter gebaseerd is op wederzijdse affectie en liefhebbend vertrouwen, kunnen andere vormen van seks overwogen worden om aan de seksuele begeerte te voldoen, zoals orale seks of wederzijdse bevrediging met de hand.
Andere problemen
Verhoogde spierspanning (spasmen) in de bovendijen kan seksuele betrekking pijnlijk of zelfs onmogelijk maken. Zulke spasmen kunnen door medicatie verholpen worden. Hierbij is het belangrijk om de toediening juist te timen om een zo groot mogelijk effect te bereiken.
Bij vrouwen kan een verminderde sensatie van de genitaalstreek tot een droge vagina leiden, maar er zijn verschillende bereidingen die hierbij kunnen helpen.
Voor patiënten die aan incontinentie lijden, kunnen seksuele storingen optreden tengevolge van de angst van ongecontroleerd urineren of stoelgang te maken tijdens seks. Minder drinken gedurende een tijdje vóór seks en de blaas op voorhand ledigen kan hierbij helpen.
Vervroegde moeheid kan tot een eenvoudig gebrek aan energie aan het einde van de dag leiden. Betrekking hebben op verschillende tijdstippen van de dag kan dit overkomen.
Anticonceptie
Het probleem van geboortecontrole is niet anders voor mensen met MS dan voor anderen. Alle gebruikelijke methoden van anti-conceptie, waaronder de pil, zijn ook geschikt voor MS-patiënten. Met betrekking tot de pil bestaat hetzelfde risico op neveneffecten als voor gezonde vrouwen, zeker voor rooksters.
Het IUD (intra-uterien toestelletje) is een hormonaal anti-conceptivum voor vrouwen (bijv. nieuwe moeders), die een omkeerbare vorm van anti-conceptie van lange duur wensen. Diafragma’s samen met spermicide gel, vaginale zetpillen of condomen zijn verdere alternatieven.
Het belangrijkste is dat de persoon met MS leert om openlijk over zulke problemen te praten en dat er naar oplossingen gezocht wordt samen met de partner en, indien nodig, met de hulp van gezondheidswerkers.
Referenties
1. Kappeler T. Medikamentöse Therapie der erektilen Dysfunktion. Pharma-kritik;18(8), 21. Jan.1997 Infomed/pharma-kritik/artikel. www.infomed.org/pharma-kritik/pk08a-96.html
2. Lammers PI, Rubio-Aurioles E et al. Combination therapy for erectile dysfunction: a randomized, double blind, unblinded active-controlled, cross-over study of the pharmacodynamics and safety of combined oral formulations of apomorphine hydrochloride, phentolamine mesylate and papaverine hydrochloride in men with moderate to severe erectile dysfunction. International Journal of Impotence Research 2002;14(1):54-59.
3. Sadovsky R, Miller T et al. Three-year update of Sildenafil citrate (Viagra®) Efficacy and Safety. International Journal of Clinical Practice 2001;55(2):115-128.
